ZENGEZUR’DA TARİHÎ EŞİK!

● Ermenistan Parlamentosu, Azerbaycan’ı Nahçıvan’a, dolaylı olarak Türkiye’ye bağlaması hedeflenen ulaşım projesinin önünü açan ABD–Ermenistan anlaşmasını 63 kabul, 32 ret oyuyla onayladı. Türk dünyasının yıllardır gündeminde bulunan Zengezur bağlantısında önemli bir hukuki aşama geride kaldı. Ancak sosyal medyada yayılan “Türkiye ile Azerbaycan birleşiyor” iddiası gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Sınırlar değişmiyor, egemenlik devredilmiyor; yeni bir ulaştırma ve ticaret ağının kurulması hedefleniyor.

ERİVAN’DAN TARİHÎ KARAR

Cengiz Gültekin – Güney Kafkasya’da yıllardır tartışılan Zengezur Koridoru konusunda dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Ermenistan Ulusal Meclisi, 28 Ekim 2026’da ABD ile imzalanan Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) projesine ilişkin stratejik iş birliği çerçeve anlaşmasını onayladı.

Oylamada 63 milletvekili kabul, 32 milletvekili ret oyu kullandı. İktidardaki Sivil Sözleşme Partisi anlaşmayı desteklerken muhalefet partileri karşı çıktı.

Karar, Azerbaycan’ın ana toprakları ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında Ermenistan’ın güneyindeki Sünik bölgesinden geçecek ulaşım bağlantısının oluşturulması bakımından önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor.

TÜRKİYE İLE AZERBAYCAN BİRLEŞİYOR MU?

Sosyal medyada dolaşıma sokulan bazı görsellerde, Ermenistan Parlamentosunun kararı “Türkiye ile Azerbaycan birleşiyor” başlığıyla duyuruldu.

Gerçek ise farklı.

Ermenistan Parlamentosu iki Türk devletinin siyasi veya toprak bakımından birleşmesini değil, kendi ülkesinden geçmesi planlanan uluslararası ulaştırma projesine ilişkin anlaşmayı onayladı.

Proje gerçekleştiğinde Azerbaycan’ın batı bölgelerinden Nahçıvan’a, oradan da Türkiye’ye uzanan bağlantının güçlenmesi bekleniyor.

Ancak güzergâhın Ermenistan sınırları içerisindeki bölümü, bu ülkenin egemenliği ve hukuki yetkileri altında kalacak.

Dolayısıyla onaylanan şey bir sınır değişikliği değil, yeni bir ulaşım bağlantısının hukuki ve ekonomik çerçevesidir.

49 YILLIK ORTAKLIK MODELİ

Projenin en dikkat çekici yönlerinden biri, işletme ve yatırım düzeninin ABD ile Ermenistan arasında kurulacak ortak bir şirket üzerinden yürütülmesinin öngörülmesi.

Anlaşmaya göre TRIPP Geliştirme Şirketinin hisselerinin yüzde 74’ü ABD tarafına, yüzde 26’sı Ermenistan’a ait olacak.

İlk dönem 49 yıl olarak planlanırken tarafların anlaşması hâlinde sürenin 50 yıl daha uzatılması mümkün olacak. Uzatma gerçekleşirse Ermenistan’ın şirket payı yüzde 49’a yükselecek.

Bu ortaklık yapısı, Ermenistan topraklarının ABD’ye devredildiği anlamına gelmiyor.

Ermenistan, sınır güvenliği, gümrük ve kamu yönetimi yetkilerini koruyacak.

BAYRAMOV’DAN ANKARA’DA ZENGEZUR MESAJI

Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, 30 Ekim 2026’da Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatının 13. Liderler Zirvesi’nde bölgesel bağlantıların önemine dikkat çekti.

Bayramov, Orta Koridor’un geliştirilmesi, Zengezur bağlantısının hayata geçirilmesi ve Türk devletleri arasındaki ulaştırma ağlarının genişletilmesinin ekonomik fırsatları artıracağını belirtti.

Güney Kafkasya’da fiilî bir barış ortamının oluştuğunu ifade eden Bayramov, kalıcı barış için Ermenistan’dan gerekli siyasi ve hukuki adımları beklediklerini de vurguladı.

Azerbaycan’ın yaklaşımı, ulaşım bağlantısını yalnızca transit geçiş değil, karşılıklı yatırım, üretim ve ticaret bakımından da değerlendirmek üzerine kurulu.

TÜRK DÜNYASININ YENİ BAĞLANTI AĞI

Zengezur güzergâhı, Türk devletleri arasındaki kara ve demir yolu bağlantıları bakımından stratejik önem taşıyor.

Türkiye ile Azerbaycan’ın Nahçıvan üzerinden bağlantısının güçlenmesi, Hazar Denizi üzerinden Orta Asya’ya ulaşan Orta Koridor ağını destekleyebilir.

Bu gelişme, Türk dünyasında ekonomik bütünleşme, enerji taşımacılığı ve lojistik iş birliği açısından yeni fırsatlar oluşturabilir.

Ancak güzergâhın işleyişi, sınır geçişleri, gümrük uygulamaları, altyapı yatırımları ve güvenlik düzenlemeleri henüz tamamlanmış değil.

Parlamento onayı, koridorun açıldığı veya tren seferlerinin başladığı anlamına gelmiyor.

TURAN ÜLKÜSÜNDE SOMUT ADIM

Turan Devlet Teşkilatı Derneğinin Türk dünyasında kültürel yakınlaşma ve dayanışmayı esas alan anlayışı açısından Zengezur gelişmesi ayrı bir önem taşıyor.

Türk milliyetçiliğinin tarihsel birlik düşüncesi bakımından mesele, yalnızca harita üzerinde çizilen yollar değil; Türk devletleri arasında kurulacak ortak üretim, ulaşım güvenliği, ekonomik dayanışma ve gelecek ortaklığıdır.

Dilde birlik kültürel yakınlaşmayı, fikirde birlik ortak hedefleri, işte birlik ise bu hedeflerin hayata geçirilmesini gerektirir.

Zengezur bağlantısı, bu anlayışın ekonomik ve ulaştırma alanındaki somut örneklerinden biri olabilir.

Bununla birlikte kalıcı iş birliği, uluslararası hukuk ve ülkelerin egemenlik haklarına saygı temelinde geliştirilmek zorunda.

ONAY VAR, YOL HENÜZ AÇIK DEĞİL

Ermenistan Parlamentosunun kararı önemli bir ilerleme olmakla birlikte projenin önünde şirket kuruluşu, uygulama anlaşmaları, altyapı çalışmaları ve sınır geçiş düzenlemeleri bulunuyor.

Önümüzdeki süreçte yalnızca Erivan ve Bakü’nün değil, Ankara ve Washington’un atacağı adımlar da belirleyici olacak.

Türk dünyası açısından Zengezur’un gerçek değeri, siyasi söylemlerin ötesinde, ülkeleri birbirine bağlayan işler bir ulaştırma ve ticaret ağına dönüşmesiyle ortaya çıkacak.

Turan ülke değil, vatandır.